Web programcılığı derslerine başlamadan önce konuları daha iyi anlamamız açısından bazı terimleri ve konuları öğrenmemiz gerekmektedir. Kodları bilmenin yanı sıra bu kodları bilgisayarda nasıl çalıştırabileceğimizi ve kodların nasıl çalıştığını anlamamız bizim için büyük kolaylık sağlayacaktır. Şimdi isterseniz bunlara değinerek başlayalım.
İnternet birçok bilgisayar sisteminin birbirine bağlı olduğu sürekli büyüyen bir iletişim ağıdır. Biz internete girdiğimizde aslında girdiğimiz internet sayfalarını barındıran bilgisayarlara bağlanmış oluyoruz.
İnternet üzerinde her bilgisayarın bir IP adresi vardır. Ama bu IP adresleri 88.123.222.111 gibi 4 haneli akılda kalması zor rakamlardan oluştuğu için internet siteleri IP adresleriyle değil de www.hotmail.com gibi adlarla isimlendirilmiştir. Biz kendi bilgisayarımızdaki web tarayıcı programına (İnternet Explorer,Firefox,Opera programları birer web taracıyı programlardır) www.hotmail.com adresini girdiğimizde hemen HOTMAİL sitesinin bulunduğu bilgisayara bağlanırız. Bağlandığımız bu bilgisayara sunucu denir. Bir sayfa isteğinde bulunduğumuz için biz de istemci oluruz. Sunucu bize hemen istediğimiz sayfayı yollar. Web tarayıcımızda gelen sayfayı alır ve bize görüntüler. Tabi aslında burada yollanan sayfa değildir. Sunucu bize sayfanın kodlarını yollar. Bu kodlar HTML kodlarıdır. Tarayıcımız bu kodları alır ve yorumlar. Yani bu kodları birleştirerek bize komple bir sayfa oluşturur. Bu yapıya İstemci-Sunucu yapısı denir.
Her tarayıcının kodları yorumlama sistemi farklıdır. Bu nedenle aynı sayfa farklı tarayıcılarda farklı görünebilir. Bu genellikle CSS (Cascading Style Sheets yani stil şablonları) kodlarının yoğun olduğu sayfalarda yaşanmaktadır.
Biraz önce söylediğimiz gibi web sayfaları kodlardan oluşur. Bu kodlar HTML kodları, PHP kodları, ASP.NET kodları (ASP.NET aslında bir platformdur ve içinde farklı programlama dilleri olabilir.) olabilir. Sunucudan bir web sayfası istediğimizde sunucunun bu sayfanın kodlarını bize gönderdiğini söylemiştik. Eğer kodlar sadece HTML kodlarıysa bu kodlar bize direkt yollanır. Fakat kodlar PHP, ASP.NET kodlarından oluşuyorsa sunucu bu kodları direkt yollamaz. Önce bu kodları yorumlar ve kodları HTML kodlarına dönüştürür. Dönüştürdükten sonra bize yine HTML kodlarını yollar. Neden PHP ve ASP.NET kodlarını direkt yollamıyor derseniz cevabı şu: Bilgisayarımızdaki tarayıcılar sadece HTML,CSS, javascript kodlarını yorumlayabilir. PHP, ASP.NET kodlarını yorumlayamazlar. Bu nedenle yorumlama işlemini sunucu yapar.
Burada şu soru aklımıza gelebilir. Gelsin de zaten çünkü konuyu oraya bağlayacağım.” PHP ve ASP.NET kodları madem sadece sunucu tarafından yorumlanabiliyor. O zaman ben kendi bilgisayarımda hazırladığım bu kodları nasıl çalıştıracağım. Kod yazdığımda bu kodları internette bir sunucuya atıp oradan mı çalıştıracağım.” Cevap: tabi buda bir yöntem fakat en basiti PHP ve ASP.NET kodlarını bilgisayarınızda çalıştırmak için bilgisayarınıza bir sunucu kurmaktır. Bu ASP.NET için IIS (İnternet İnformation Service) ve PHP için Apache sunusudur. ASP.NET için bilgisayarımıza sunucudan ayrı olarak birde .NET Framewrok kurulu olmalıdır. .NET.Framework yazdığımız ASP.NET kodlarının çalışması için gereklidir. Kısacası kütüphane dosyalarının tutulduğu bir yapıdır. Bu yapıyı kodları yazdığımızda daha iyi anlayacağız.
Bir sonraki dersimizde IIS web sunucusunun kurulumunu ve basit ASP.Net sayfasını kurduğumuz sunucu üzerinde nasıl çalıştırılacağını göreceğiz.
